Dit is de vrouw waarover Prokofiev op 29 december 1920 in zijn dagboek schreef, in Los Angeles : “and then a new face appeared, Baranovskaya, a former student of Meyerhold, a beautiful woman who suffered not at all by comparison with Ariadna…,  Baranovskaya I very much took to.”

Zij heette toen Maria Viktorovna Baranovskaya. Haar meisjesnaam : Maria Sila-Nowicki.

Ik maakte kennis met  “Moussia”, zoals haar intimi haar mochten noemen, op 14 mei 1935, in het dagboek van F.C. Terborgh. Zij was toen de vrouw van Terborgh’s boezemvriend Gino Antonini. Terborgh bleef nauw bevriend met hen beiden tot de dood hen scheidde.

Terborgh zag haar voor het eerst bij hen thuis, in Parijs, zie mijn artikelen over Terborgh vanaf nummer 16. Ook Slauerhoff heeft haar daar goed gekend, al sinds 1934, hij zat eens geduldig aan het ziekbed van haar dochterje Natasha, de latere dichteres Natasha Borovsky. De enorme ruzie die tussen Slauerhoff en du Perron ontstond, ging onder andere om deze Maria waarmee Slau, ten onrechte, dacht dat hij het makkelijk kon aanleggen.

Het was oorspronkelijk mijn bedoeling om dit verhaal op de Engelse en Franse blogs te laten voorlopen en niet veel  later met een Nederlandse vertaling te komen, omdat er op de Nederlandse blog eerst nog zoveel te vertellen was over Terborgh, vooral over zijn tijd in Spanje tijdens de Spaanse burgeroorlog.

Echter, het verhaal over Moussia maakte zoveel los bij lezers  in de Verenigde Staten, Engeland, Frankrijk en Rusland, dat het schrijven ervan een jaar lang een full-time bezigheid werd. Van overal werden me nieuwe informatie en foto’s aangedragen.

Het werden uiteindelijk vijftig lange artikelen met treffende  illustraties en bijzondere onthullingen, zoals die over Giacomo Antonini, de vriend van Terborgh.  Hij was voor de Tweede Wereldoorlog een bekende literair criticus, bevriend met de toenmalige groten van de Nederlandse literatuur.

Moussia, Russische uit een Poolse adellijke familie, in october 1917 gevlucht uit Rusland naar Amerika via Siberië en Japan samen met haar man, de Russische ‘Krupp’  Vladimir Baranovsky, door haar huwelijk met de grote pianist Alexander Borovsky Letse geworden en vervolgens door haar huwelijk met Giacomo Antonini Italiaanse, was heel bijzonder.

Zij rekende de groten der muzikale aarde tot haar vrienden, behalve Prokofiev ook grote pianisten en grote dirigenten uit de 1930-er jaren zoals Bruno Walter en Furtwängler. Na de oorlog verkeerde zij in de vooraanstaande literaire milieus van Parijs.

Mijn bronnen stelden mij in staat om haar te volgen vanaf haar voorfamilie in de 19e eeuw, via haar ontsnapping uit Rusland  in 1917 en haar eerste jaren in de Verenigde Staten (toen ze publiciteit maakte voor haar aangetrouwde zwager Alexander Kerensky, leider van het Provisionele Regering van Rusland), tot en met haar verblijf in Parijs van 1923 tot 1959.

Het was een onverschrokken vrouw, die er bijvoorbeeld  niet voor terugdeinsde om haar jongere broer uit de Lubjanka te gaan halen door in de 1920-er jaren bij de chef van de Tcheka op bezoek te gaan tijdens een tournee van haar toenmalige echtgenoot Borovsky. Ze haalde haar man Antonini in 1944 achtereenvolgens uit een fascistische en communistische gevangenis.

Vooral uit Frankrijk was er grote belangstelling voor mijn verhalen. Dat heeft ertoe geleid dat ik  op 18 Augustus jongstleden ook met een meer literair getinte Franse blog ben begonnen, in de vorm van een collectief met sommige van mijn inmiddels bevriende lezers, deze blog is genaamd  Les Cosaques des Frontières . De titel is een knipoog naar F.C. Terborgh, die zich een ‘grenskozak’ noemde. Een en ander is uitgelegd in het ‘À Propos’ van die blog. Ik publiceer daar behalve eigen verhalen ook mijn vertalingen van sommige korte verhalen van Terborgh, om hem bij mijn Franse lezers te introduceren. Uit hun reacties blijkt dat ze niet begrijpen waarom hij niet eerder is vertaald.

Door gebrek aan tijd zal een Nederlandse vertaling van de Moussia Kroniek  er niet meer van komen. Ik verwijs u daarom naar een van mijn twee andere ‘Curator’ blogs.

Komt u daar ook met Moussia kennis maken ?

 

Print Friendly, PDF & Email
Deel dit artikel
  •  
  •  
  •  
  •  
  •